پروتز متحرک بر پایه ایمپلنت چیست؟
پاسخ کوتاه: پروتز متحرک بر پایه ایمپلنت، دندان مصنوعیِ درآوردنی است که بهجای اتکا به لثه، روی چند ایمپلنت قفل میشود؛ در نتیجه هم ثبات بیشتری دارد و هم برای تمیز کردن بهراحتی از دهان خارج میشود. در این راهنما ساختار، مزایا و مراقبت این روش را مرور میکنیم.
این روش چیست و چه فرقی با پروتز معمولی دارد؟
این نوع پروتز، دندان مصنوعیِ کاملی است که بهجای نشستن روی لثه، از چند ایمپلنتِ کاشتهشده در فک نیرو میگیرد. کاربر میتواند آن را برای شستوشو خودش از دهان بیرون بیاورد و دوباره سر جای خود بگذارد؛ به همین دلیل به آن اوردنچ نیز گفته میشود. جدایی اصلی از نمونهٔ سنتی در همین نقطهٔ اتکاست: پروتز کلاسیک تنها روی بافت لثه میلغزد، اما اینجا لبهٔ زیرین به کمک گیره یا دکمههای مخصوص به پایهها متصل میشود.
اوردنچ ایمپلنت بهویژه برای فکی مناسب است که بیشتر یا همهٔ دندانهای آن از دست رفتهاند و بیمار به دنبال راهی پایدارتر از پروتز لق سنتی است. برخلاف روش ثابت که با پیچ روی ایمپلنت بسته میشود، این گزینه هم قابل خارجسازی است و هم اغلب به شمار کمتری پایه نیاز دارد. توضیح کامل مراحل کاشت خودِ پایهها در صفحهٔ درمان ایمپلنت دندان در استانبول آمده و در اینجا تمرکز ما بر بخش پروتز متحرک است.
دندان مصنوعی متحرک روی ایمپلنت از دو بخش تشکیل میشود: بدنهٔ پروتز که دندانها و لثهٔ مصنوعی را در خود دارد، و مجموعهٔ اتصالها که آن را به ایمپلنتها قفل میکند. همین ساختار درآوردنی، بهداشت روزانه را سادهتر میکند و بازسازی احتمالی در سالهای بعد را کمهزینهتر نگه میدارد.
ساختار، مزایا و شرایط لازم برای این روش
اتصال پروتز به پایهها به دو شکل رایج انجام میشود؛ انتخاب میان آنها به شمار ایمپلنت، وضعیت لثه و طرح درمان بستگی دارد و پیش از شروع با شما مرور میشود:
سیستم دکمهای (لوکِیتور)
هر پایه یک دکمهٔ نگهدارنده دارد و بدنهٔ پروتز روی این دکمهها مینشیند؛ روشی ساده و رایج برای فکهایی با شمار کم پایه.
سیستم میلهای
پایهها با یک میلهٔ فلزی به هم متصل میشوند و پروتز روی میله سوار میشود؛ این ساختار توزیع نیرو را یکنواختتر و ثبات را بیشتر میکند.
مزایای اصلی برای بیمار
بزرگترین مزیت این روش، ثبات هنگام جویدن و صحبتکردن است؛ پروتز دیگر روی لثه سُر نمیخورد و اعتمادبهنفس در جمع بیشتر میشود. از سوی دیگر چون درآوردنی است، تمیز کردن هم پروتز و هم اطراف پایهها آسان میماند و فشار وارد بر لثه بهمرور کنترلشدهتر توزیع میشود.
انواع ایمپلنت و تعداد پایهها
در گفتوگو دربارهٔ انواع ایمپلنت، برای نگهداشتن یک اوردنچ اغلب دو تا چهار پایه در هر فک کفایت میکند، حال آنکه گزینهٔ ثابت شمار بیشتری پایه میخواهد. اینکه برای فک بالا چند ایمپلنت لازم است، به تراکم استخوان و طرح انتخابیِ هر فرد وابسته است و پاسخ یکسانی برای همه ندارد؛ ریزِ این محاسبه در صفحهٔ تعداد ایمپلنت مورد نیاز شکافته شده است.
شرایط ایمپلنت دندان برای اوردنچ
شرایط ایمپلنت دندان را دندانپزشک پیش از این درمان از راه معاینهٔ بالینی و اسکن سهبعدی ارزیابی میکند؛ برخورداری از استخوان کافی در کنار لثهٔ سالم وزن زیادی دارد. نبودِ حجم استخوانی بهتنهایی مانع درمان نیست و گاه با پیوند استخوان میتوان مسیر را هموار کرد.
بیحسی ایمپلنت دندان در مرحلهٔ کاشت
در مرحلهٔ کاشت پایهها، بیحسی ایمپلنت دندان بهصورت موضعی انجام میشود و اغلب بیماران این مرحله را بیدردسر توصیف میکنند. پروتز متحرک تنها پس از آمادهشدن پایهها ساخته و تحویل داده میشود.
مراقبت از این پروتز چگونه است؟
مراقبت درست، عمر پروتز و سلامت پایهها را با هم بلندتر میکند. کار در دو محور پیش میرود: تمیز کردن خودِ پروتز و رسیدگی به لثه و اطراف ایمپلنت.
تمیز کردن بدنهٔ پروتز
پروتز را روزی دو بار از دهان خارج کنید و با برس نرم و صابون مایع بشویید؛ خمیردندان معمولی بهدلیل ذرات ساینده روی سطح پروتز خط میاندازد و بهتر است استفاده نشود. قرصهای پاککنندهٔ پروتز که در آب حل میشوند در رفع رنگگرفتگی کمک میکنند. هنگام بیرونآوردنِ شبانه، پروتز را در آب تمیز نگه دارید تا خشک و تغییرشکلیافته نشود.
تمیز کردن پایهها و لثه
پس از خارجکردن پروتز، دور هر پایه و قطعات فلزیِ نمایان را با یک برس بسیار نرم بهآرامی تمیز کنید. تجمع پلاک در محل اتصال پایه به لثه، شایعترین علت التهاب اطراف ایمپلنت است و رسیدگی روزانه به آن اهمیت زیادی دارد. اگر دندانپزشک از نخ یا برس بیندندانی خاصی استفاده کند، همان روش را دنبال کنید.
نگهداری و زمان استفاده
پروتز را در طول روز برای جویدن، صحبت و حفظ فرم صورت استفاده کنید و پیش از خواب، مگر با صلاحدید دندانپزشک، آن را خارج کنید تا لثه شبهنگام استراحت کند. اگر چسب پروتز تجویز شده است، آن را بسیار کم و روی سطح تمیز بمالید و پیش از خواب باقیماندهٔ چسب را کامل پاک کنید.
مسائل رایج در دورهٔ استفاده از این پروتز
احساس فشار یا زخم لثه
در هفتههای نخست، احساس فشار یا کمی زخمشدن لثه از رایجترین مسائل است. لبهٔ نامناسب پروتز میتواند بافت اطراف ایمپلنت را آزار دهد؛ اگر درد یا زخم ادامه یافت، استفاده از پروتز را متوقف و برای تنظیم با کلینیک تماس بگیرید و هرگز خودتان پروتز را نتراشید یا تنظیم نکنید.
دورهٔ سازگاری با گفتار و جویدن
بیشتر افراد در یکی دو هفتهٔ نخست کمی تغییر در تلفظ و جویدن حس میکنند؛ زبان و لب به حجم و جای تازهٔ پروتز عادت میکنند. بلندخواندن در خانه این سازگاری را تندتر میکند. اگر لقی یا ناراحتی پس از چند هفته ادامه داشت، ممکن است اتصالهای نگهدارنده به تنظیم یا تعویض نیاز داشته باشند؛ در این حالت موضوع را با دندانپزشک خود در میان بگذارید. برای بررسی دقیقترِ پروندهٔ خودتان میتوانید سراغ تیم کلینیک دندانپزشکی در استانبول بروید و وقت مشاوره بگیرید.