درمان لبخند لثهای
وقتی هنگام خندیدن بخش زیادی از لثه بهجای دندان دیده میشود، معمولاً یک عامل واحد در کار نیست. به همین دلیل انتخاب روش درست به این بستگی دارد که ریشهٔ ماجرا کدام است؛ نخستین گام همیشه یک تشخیص دقیق است، نه شروع فوری درمان.
چرا لثه بیش از حد دیده میشود؟
پاسخ کوتاه به پرسش علت لبخند لثهای این است که رابطهٔ میان لب بالا، بافت لثه و استخوان فک در هر فرد به شکل متفاوتی از حالت متعادل فاصله میگیرد. شناخت اینکه کدام عامل نقش اصلی را دارد، مسیر کل درمان را تعیین میکند؛ بنابراین پیش از هر اقدام باید علت روشن شود. مهمترین عاملهای شناختهشده به این شرحاند:
- پرتحرکی عضلهٔ لب بالا. در بسیاری از موارد لب بالا هنگام خنده بیش از اندازه بالا میرود، نه به این دلیل که در دندان یا فک اشکالی هست، بلکه چون عضلههای بالابرندهٔ لب فعالتر از حد معمولاند. این حالت به روشهای غیرجراحی پاسخ خوبی میدهد.
- کوتاهی لب بالا. لب بالای کوتاهتر پوشش کمتری روی خط لثه ایجاد میکند و حتی یک لبخند آرام هم میتواند بافت بیشتری را نمایان کند.
- لثهٔ اضافه. گاهی لثه به جایگاه نهایی طبیعی خود عقبنشینی نکرده و باعث میشود دندانها کوتاهتر از اندازهٔ واقعی بهنظر برسند؛ خودِ دندانها سالماند و تنها زیر بافت اضافه پنهان شدهاند.
- رشد عمودی فک بالا. هنگامی که فک بالا با ارتفاع عمودی بیش از حد رشد کرده باشد، نمایانشدن لثه ساختاری است و این دسته معمولاً به ارزیابی جراحی نیاز دارد.
- عوامل ارثی. ابعاد فک، طول لب و نسبت لثه به دندان میتوانند ارثی باشند؛ سابقهٔ خانوادگی در بسیاری از مراجعانی که به دنبال اصلاح این لبخند هستند دیده میشود.
چون هر یک از این عاملها درمان جداگانهای میطلبد، تشخیص درست پیششرط هر تصمیم بعدی است.
روشهای درمان لبخند لثهای
پس از روشنشدن علت، متناسب با آن یکی از روشهای زیر یا ترکیبی از آنها در نظر گرفته میشود. هدفِ درمان لبخند لثهای، برقراری تناسب میان لب، لثه و دندان است، نه یک تغییر چشمگیر.
تزریق بوتولینوم؛ سریع و موقت
برای مواردی که ریشهٔ مشکل پرتحرکی عضلهٔ لب است، تزریق بوتولینوم یک مسیر غیرجراحی و ساده است. مادهٔ تزریقی در عضلههای مسئولِ بالابردن لب بالا قرار میگیرد و ارتفاع بالارفتن لب هنگام خنده را محدود میکند. این کار در چند دقیقه انجام میشود و به بیحسی یا دورهٔ استراحت نیاز ندارد.
اثر آن موقتی است و پس از مدتی که عضله فعالیت خود را بازمییابد، برای حفظ نتیجه به تکرار جلسه نیاز است. بسیاری از افراد این روش را برای ارزیابی نتیجه پیش از انتخاب گزینههای ماندگارتر برمیگزینند.
جابهجایی لب؛ ماندگارتر با جراحی محدود
در جراحی جابهجایی لب، با تغییر محل اتصال لب در داخل دهان، دامنهٔ بالارفتن لب بالا محدود میشود. نوار باریکی از بافت برداشته میشود تا حرکت رو به بالای لب هنگام خنده مهار شود. دورهٔ بهبود آن اغلب با تورم خفیف یک تا دو هفته همراه است.
برخلاف روش تزریقی، نتیجهٔ این روش میتواند چند سال دوام بیاورد؛ به همین دلیل برای افرادی که عامل اصلیشان تحرک بیش از حد لب است و نه علت استخوانی یا بافتی، گزینهٔ مناسبی بهشمار میرود.
افزایش طول تاج؛ وقتی دندان کوتاه بهنظر میرسد
در مواردی که بافت اضافهٔ لثه بخشی از دندان سالم را پوشانده است، با روش افزایش طول تاج، بافت اضافه برداشته میشود تا طول کامل دندان و تناسب طبیعی آن آشکار شود. این کار زیر بیحسی موضعی انجام میشود و بیشتر افراد طی چند روز به فعالیت عادی بازمیگردند.
این روش اغلب همراه با کارهای ترمیمی برنامهریزی میشود تا شکل نهایی دندان و لثه هماهنگ درآید.
ارتودنسی؛ وقتی جایگاه دندان علت است
اگر دندانها بیش از اندازه به سمت پایین رویش یافته باشند، درمان ارتودنسی میتواند آنها را در راستای عمودی جابهجا کند و در نتیجه نمایانشدن لثه را کاهش دهد. در موارد خفیفتر از براکت یا پلاکهای شفاف استفاده میشود و در مواردی که به جابهجایی عمودی کنترلشدهتری نیاز است، وسیلههای کمکی لنگرگاهی به کار میآیند.
جراحی اصلاحی فک؛ برای موارد استخوانی
هنگامی که علت، رشد عمودی بیش از حد فک بالا باشد، جراحی جابهجایی فک بالا به سمت بالا میتواند مقدار لثهٔ نمایانشده هنگام خنده را مستقیماً کاهش دهد. این جراحی زیر بیهوشی عمومی انجام میشود و دورهٔ بهبودی چندهفتهای دارد. این گزینه برای مواردی نگه داشته میشود که علت زمینهای استخوانی است و با روشهای کمتهاجمیتر بهقدر کافی برطرف نمیشود.
روش درست چگونه انتخاب میشود؟
هیچ دو موردی کاملاً شبیه هم نیستند و ترکیب چند روش بدون تشخیص روشن میتواند نتیجهای ناهماهنگ یا کوتاهمدت به بار آورد. ارزیابی معمولاً در چند گام روشن انجام میشود:
پرسش درست این نیست که «کدام روش بهتر است»، بلکه این است که «کدام روش با علت این فرد همخوانی دارد». وقتی نمایانشدن لثه اندک و از جنس عضلانی باشد، مسیر کمتهاجمی مطرح است و وقتی علت ساختاری و استخوانی باشد، ارزیابی جراحی در دستور کار قرار میگیرد.
در بسیاری از موارد، این اصلاح بخشی از یک برنامهٔ گستردهٔ زیبایی است و در کنار سایر درمانها زمانبندی میشود تا نتیجهٔ کلی هماهنگ بماند.
پس از درمان چه انتظاری داشته باشیم؟
دورهٔ بهبود به روشی که انتخاب میشود بستگی دارد و از «بدون نیاز به استراحت» تا چند هفته متغیر است. نمای کلی زیر برای مقایسه کمککننده است:
پس از هر روش، جلسههای پیگیری برای بررسی روند بهبود و ارزیابی نتیجه تنظیم میشود. در مواردی که اصلاح لبخند همراه با کار ترمیمی انجام میشود، ترتیب کار طوری چیده میشود که درمان ترمیمی پس از تثبیت کامل بافت نرم دنبال شود.
اگر نمایانشدن لثه شما را نگران کرده است، بهتر است پیش از هر تصمیمی علت آن با معاینه روشن شود. برای ارزیابی وضعیت شخصی میتوانید با کلینیک دندانپزشکی در ترکیه در ارتباط باشید و درخواست مشاوره بدهید.